Burgerschap en leermateriaal (3)

Met betrekking tot burgerschapsonderwijs vinden belangrijke ontwikkelingen plaats. Op 5 juni jl. publiceerde onderwijsminister Arie Slob zijn wetsvoorstel om de burgerschapsopdracht aan scholen te verduidelijken. Op dezelfde dag publiceerde het ontwikkelteam Burgerschap zijn tweede tussenproduct dat met het oog op nieuwe kerndoelen en eindtermen zal worden uitgewerkt in bouwstenen voor een leerlijn burgerschapsonderwijs in opeenvolgende fasen van het po en vo. Waar gaat het precies om?

In de Wet op het primair onderwijs staat nu (in artikel 8):

3. Het onderwijs:

  1. gaat er mede van uit dat leerlingen opgroeien in een pluriforme samenleving,
  2. is mede gericht op het bevorderen van actief burgerschap en sociale integratie, en
  3.  is er mede op gericht dat leerlingen kennis hebben van en kennismaken met verschillende achtergronden en culturen van leeftijdgenoten.

Dit wordt gewijzigd in:
3. Het onderwijs bevordert actief burgerschap en sociale cohesie op doelgerichte en samenhangende wijze, waarbij het onderwijs zich in ieder geval herkenbaar richt op:

  1. het bijbrengen van respect voor en kennis van de basiswaarden van de democratische rechtsstaat, zoals verankerd in de Grondwet, en de universeel geldende fundamentele rechten en vrijheden van de mens; en
  2. het ontwikkelen van de sociale en maatschappelijke competenties die de leerling in staat stellen deel uit te maken van en bij te dragen aan de Nederlandse democratische samenleving.

3a Het bevoegd gezag draagt zorg voor een cultuur waarin alle bij het aanbieden van onderwijs betrokken personen in hun uitingen handelen in overeenstemming met de waarden, bedoeld in het derde lid, onderdeel a, en creëert een omgeving waarin leerlingen worden gestimuleerd actief te oefenen met de omgang met deze waarden.

Vergelijkbare wijzigingen vinden ook plaats in andere onderwijswetten.  Het document van het ontwikkelteam Burgerschap (zie curriculum.nu) bevat korte en heldere teksten over de volgende onderwerpen:

  1. Democratie: De waarde(ering) van democratie, Wie geeft het voor het zeggen!?, Democratie moet je doen!
  2. Diversiteit: Anders maar gelijk, Identiteiten zijn in ontwikkeling, Stap in je rol en leef sámen
  3. Technologisch burgerschap: Techniek is niet neutraal, Niet alles wat kan moet, Digitaal Burgerschap
  4. Globalisering: Globalisering is een feit
  5. Duurzaamheid: Verantwoordelijkheid nemen voor je leefomgeving
    Onderwerpen 1 en 2 vormen volgens de ontwikkelgroep de kern van burgerschap. Onderwerpen 3, 4 en 5 zijn van invloed op onderwerpen 1 en 2.

Educatieve auteurs die hun leermateriaal willen afstemmen op burgerschap kunnen met deze twee publicaties goed uit de voeten, waarbij ik natuurlijk ook denk aan het onderwerp van de Educatieve Parel 2018: Burgerschap past in elke les. Laten we als educatieve auteurs onze steentjes bijdragen aan de stroomversnelling waarin het denken over burgerschapsonderwijs is terechtgekomen.

Tom van der Geugten