Burgerschap en leer-materiaal (2)

Het onderwerp van de Educatieve Parel 2018 is: Burgerschap past in elke les. Een mooi onderwerp waarmee we als club van educatieve auteurs duidelijk kunnen maken hoe essentieel onze bijdrage is aan het onderwijs.

Uit de voortdurende discussies over burgerschap maak ik op dat veel Nederlanders er niet goed raad mee weten. Zo schreef Tweede Kamerlid Kirsten van den Hul (PvdA) onlangs in het aprilnummer van Didactief over een heleboel bevlogen mbo-docenten die dagelijks keihard hun best doen voor burgerschapskunde. Maar er is volgens haar nog veel te winnen. Ze verwijst naar het ICCS-onderzoek, waaruit is gebleken dat Nederlandse jongeren minder belang hechten aan verkiezingen dan jongeren in vergelijkbare landen, en dat het beter kan in Nederland met lessen over mensenrechten, seksuele weerbaarheid, veiligheid en diversiteit. ‘Leren over wie je bent en wat je kan, mag en moet als burger’, schrijft Van den Hul. Investeren in burgerschap is volgens haar belangrijk, ‘niet omdat het moet, maar omdat het werkt.’

Dat laatste klinkt leuk als politieke uitspraak, maar ik vind het gebakken lucht. Het probleem is namelijk dat de verplichting van burgerschapskunde zo algemeen is. Zelfs zo algemeen, dat mbo-docent Conrad Berghoef in hetzelfde nummer van Didactief schreef dat elke docent als vanzelf aan burgerschapsles doet: ‘We zijn allemaal een voorbeeld voor onze leerlingen, of we dat nu willen of niet.’

Ook dit is een simplificatie waar we niet veel verder mee komen. Berghoef schetst hoe het vak burgerschap op zijn school is gemarginaliseerd door het bij coaching en loopbaanoriëntatie te ‘vegen’. Daarom pleit hij voor het meetellen van burgerschap als volwaardig examenvak, niet gericht op reproductie, maar met een profielwerkstuk. ‘Alleen zo laat je burgerschap zwaarder wegen.’

En zo wordt voortdurend om de hete brei gepolderd. Laten we daarom als educatieve auteurs onze verantwoordelijk pakken door in leermateriaal concreet te laten zien hoe burgerschap in elke les past. En met dat ‘hoe’ bedoel ik: met welke inhoud, met welke leerdoelen en volgens welke stappen. Want bij burgerschapskunde moet het gaan om onderwijs, om leren, om gestructureerd ontwikkelen van kennis, inzicht, vaardigheid en houding. En daarvoor is goed leermateriaal onmisbaar.

PS In mijn vorige column schreef ik over de door de SLO uitgevoerde analyse van leermiddelen met betrekking tot burgerschapsvorming. Het gaat niet alleen om materiaal voor vo, maar ook voor po. De resultaten kunt u nu vinden op de SLO-site.

Tom van der Geugten