Verontwaardiging & verantwoordelijkheid

Column van Marc ter Horst

Ineens stroomde mijn tijdlijn vol met verontwaardiging over een informatieboekje van Noordhoff. Geschreven door een collega dus of tenminste een soort collega. De kans is groot dat de ophef aan jouw tijdlijn voorbijging, want de mijne barst van de klimaatbemoeials, die ik ben gaan volgen vanwege het thema van mijn nieuwe kinderboek.

De verontwaardiging ging dus over klimaatverandering. Om precies te zijn het negen jaar oude boekje met die titel uit Noordhoffs serie informatie juniorboekjes of moet ik zeggen De Ruiter’s Documentatiecentrum of toch Docukit? Nou ja, daar gaat het nu niet om.

Waar het om gaat is dat er in het boekje dubieuze uitspraken stonden als Klimaatverandering is een natuurlijke zaak, maar sommige wetenschappers denken dat mensen er ook invloed op hebben. Voor alle duidelijkheid: 97% van de wetenschappers is overtuigd van die invloed en bij de overige 3% zitten nou niet bepaald de hardcore klimaatwetenschappers. Ook stond er regelrechte onzin in: op een bepaald moment zal de aarde zo naar de zon gericht staan dat de zonnestralen de aarde niet meer raken. Het wordt ijzig koud. Dan kan er een nieuwe ijstijd ontstaan.

Genoeg reden om ook mijn duit in het verontwaardigingszakje te doen. Maar tegelijkertijd vroeg ik me af: hoe heeft het zo ver kunnen komen? En was het niet zielig voor de auteur van het boekje? Gelukkig werd alleen Noordhoff op de fouten aangesproken. Maar van de paar deeltjes die ik in een grijs verleden voor de serie schreef weet ik dat ze daar zeer zorgvuldig te werk gaan, met prima redacteuren en inhoudelijke meelezers. Op Twitter werd al gesuggereerd dat het boekje door de fossiele industrie was gesponsord, maar dat verklaarde sowieso de ijstijdblunder niet. Vooralsnog bleef het dus een mysterie.

Het deed me denken aan een nieuwe natuurmethode die ik eens trots kreeg opgestuurd. Daarin werd het ontstaan van de seizoenen uitgelegd door te zeggen dat Kenia dichter bij de zon stond dan Scandinavië. Ik wist niet hoe snel ik de uitgever het juiste verhaal moest vertellen. Hopelijk heeft ze onmiddellijk de hele oplage uit de omloop gehaald, want het ergste is natuurlijk dat de leerlingen en leerkrachten de fouten niet opmerken. Dat blijkt wel uit het feit dat het boekje over klimaatverandering negen jaar lang voor werkstukken en spreekbeurten is gebruikt zonder dat er een haan naar kraaide. Ik wil maar zeggen: als educatief auteur heb je een grote verantwoordelijkheid. En als redacteur en uitgever misschien nog wel meer.